İşe İade Davası Şartları Nelerdir ve Dava Süreci Ne Kadar Sürer?

İş Güvencesi Kapsamında İşe İade Davası Açmanın Yasal Şartları

Bir çalışanın haksız fesih sonrasında işe iade davası açabilmesi için İş Kanunu kapsamında belirli güvence şartlarını taşıması gerekmektedir. Mahkemenin davanın esasına girip inceleme yapabilmesi için öncelikle işçinin çalıştığı işyerinde en az otuz işçinin istihdam ediliyor olması şarttır. Bu sayı hesaplanırken işverenin aynı işkolundaki tüm şubelerinde çalışan toplam işçi sayısı dikkate alınır. İşletme büyüklüğünün yanı sıra, davayı açacak olan işçinin o işverene bağlı olarak en az altı aylık kıdeme sahip olması aranır. Altı aylık sürenin hesaplanmasında işçinin deneme süresi de dâhil edilerek o işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçirdiği toplam süre göz önünde bulundurulur.

Bu şartlara ek olarak, taraflar arasındaki iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması yasal bir zorunluluktur. Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar, kural olarak işe iade hükümlerinden faydalanamazlar. Tüm bu ön koşullar sağlandığında, mahkemenin inceleyeceği en temel husus feshin geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığıdır. İşveren; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin, işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebep göstermeden sözleşmeyi feshetmişse, mahkeme feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar vermektedir.

Fesih Bildiriminden İtibaren Başlayan Bir Aylık Hak Düşürücü Süre ve Arabuluculuk Aşaması

İşe iade davalarında usul kuralları ve süreler, davanın esası kadar büyük bir öneme sahiptir. İş Kanunu uyarınca, iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren tam bir ay içerisinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu bir aylık süre hukuken hak düşürücü süre niteliğinde olup, sürenin kaçırılması halinde işçinin işe iade talep etme hakkı kesin olarak ortadan kalkmaktadır. Fesih bildiriminin yazılı yapılmadığı durumlarda bu süre, işçinin işten çıkarıldığını öğrendiği fiili tarihten itibaren işlemeye başlar.

İşçi alacaklarında olduğu gibi işe iade taleplerinde de dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunlu bir dava şartıdır. Arabuluculuk görüşmelerinde tarafların işe iade veya tazminatlar konusunda anlaşamaması durumunda, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde İş Mahkemesi'nde işe iade davası açılmalıdır. Bu iki haftalık süre de tıpkı arabuluculuğa başvuru süresi gibi hak düşürücü niteliktedir ve davanın reddedilmemesi için mutlaka gözetilmelidir.

İlk Derece Mahkemesi ve İstinaf Aşamalarıyla Birlikte Davanın Tahmini Süresi

İşe iade davası açmayı düşünen müvekkil adaylarının en çok merak ettiği konulardan biri de yargılama sürecinin ne kadar süreceğidir. İş Kanunu'na göre işe iade davalarının ivedilikle ve kısa süreler içerisinde sonuçlandırılması öngörülmüş olsa da, mahkemelerin iş yükü ve adli tatil gibi fiili durumlar yargılama süresini etkilemektedir.

İlk derece mahkemesi olan İş Mahkemeleri'nde görülen davalar, taraf sayısına, delillerin toplanma hızına, tanıkların dinlenilmesine ve bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine bağlı olarak ortalama sekiz ay ile bir buçuk yıl arasında karara bağlanmaktadır. İlk derece mahkemesinin kararının ardından tarafların Bölge Adliye Mahkemesi'ne (İstinaf) başvurma hakkı bulunmaktadır. İstinaf aşaması da ilgili dairenin yoğunluğuna göre ortalama bir yıl civarında sürebilmektedir. İşe iade davalarında istinaf mahkemesinin vereceği karar kesin nitelikte olduğundan dosya Yargıtay'a gitmez ve süreç istinaf aşamasında nihayete erer. Toplamda sürecin kesinleşmesi, bölgesel yoğunluklara göre bir buçuk ile iki buçuk yıl arasında değişen bir zaman dilimine yayılabilmektedir.

Davanın Kabulü Halinde İşçiye Ödenecek Tazminatlar ve İşe Başlatma Süreci

Mahkemenin feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar vermesi halinde, kararın kesinleşmesinin ardından işçinin on iş günü içerisinde işe başlamak için işverene başvurması gerekmektedir. Bu başvuru yapıldığında, işveren işçiyi bir ay içerisinde işe başlatmak zorundadır. İşçi zamanında başvurusunu yapmış olmasına rağmen işveren işçiyi işe başlatmayı reddederse, mahkeme kararında belirlenen ve işçinin en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında olan "işe başlatmama tazminatını" ödemekle yükümlü hale gelir.

Bununla birlikte, yargılama süreci boyunca işçinin çalışamadığı dönemin telafisi amacıyla "boşta geçen süre ücreti" de işverenden tahsil edilir. İşçi işe başlatılsın veya başlatılmasın, mahkeme kararıyla birlikte işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenmektedir. Dolayısıyla işe iade davası, işçinin işine dönmesini sağlamasının ötesinde, haksız fesih karşısında toplamda on iki aya varan maaş tutarında ciddi bir mali koruma kalkanı oluşturmaktadır.

Kılıç & Balaz Avukatlık Bürosu olarak, iş hayatında haksızlığa uğrayan çalışanların yanındayız. Bir aylık hak düşürücü süreyi kaçırmamak, arabuluculuk sürecini stratejik olarak yönetmek ve davanızı en güçlü argümanlarla mahkemeye taşımak için uzman hukuki destek almanız elzemdir. İşe iade sürecinizin hukuki değerlendirmesi ve davanızın titizlikle takibi için bize 0539 243 02 27 numaralı telefondan ulaşabilir veya info@kilicbalaz.com adresine e-posta göndererek randevu oluşturabilirsiniz.