Hamilelik ve Doğum İzni Sonrasında İşçinin İşe Dönüş ve Süt İzni Hakları
Türk İş Kanunu, kadın çalışanların iş hayatında tutunabilmeleri, annelik ile kariyerleri arasında bir tercih yapmak zorunda kalmamaları adına hamilelik ve doğum sonrasındaki süreçleri çok sıkı yasal güvencelerle donatmıştır. Uygulamada pek çok işveren, kadın çalışanların yasal haklarını tam olarak kullanamaması veya bilgisizliğinden faydalanarak bu süreçleri kendi lehine çevirmeye, hatta kadın işçiyi haksız yere işten çıkarmaya çalışmaktadır. Oysa kanun koyucu; doğum izni, ücretsiz izin, yarım çalışma, kısmi süreli çalışma ve süt izni gibi kademeli haklarla kadın işçiyi güçlü bir koruma kalkanı altına almıştır. Bu hakların bilinmesi ve doğru kullanılması, iş güvencesinin sağlanması açısından hayati bir öneme sahiptir.
Av. Halil İbrahim Balaz
8/27/20263 min oku
Doğum İzni Sürelerinin Yasal Çerçevesi ve Ücretsiz İzin Hakkının Kullanımı
Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre boyunca çalıştırılmamaları yasal bir mecburiyettir. Çoğul gebelik durumlarında ise doğum öncesi sekiz haftalık süreye iki hafta daha eklenmektedir. Ancak işçi dilerse ve sağlık durumu uygunsa, doktor onayı ile doğuma üç hafta kalana kadar işyerinde çalışmaya devam edebilir ve bu durumda fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası iznine eklenir. On altı haftalık bu yasal analık izni süresi bittikten sonra, işçinin talebi halinde işveren, kadın işçiye altı aya kadar ücretsiz doğum izni vermek zorundadır. Bu noktada işverenlerin yaptığı en büyük yasal ihlal, işçinin ücretsiz izin talebini onaylamamak veya bu talebi işten çıkarma gerekçesi olarak kullanmaktır. Ücretsiz izin talebi tamamen işçinin inisiyatifinde olup işverenin onayına tabi değildir; işveren bu izni vermekle yükümlüdür.
Doğum Sonrası İşe Dönüşte Yarım Çalışma ve Kısmi Süreli Çalışma Hakları
Yasal analık izninin bitiminden sonra, kadın işçilerin iş hayatına uyum sağlamalarını ve çocuklarıyla ilgilenmelerini kolaylaştırmak amacıyla kanuna eklenen önemli haklardan biri de yarım çalışma hakkıdır. İşçi, birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izinli sayılma hakkına sahiptir. Bu sürede işçi işverenden çalıştığı yarım zamanın ücretini alırken, çalışmadığı yarım zamanın ücreti ise belirli şartlar dâhilinde İŞKUR tarafından Yarım Çalışma Ödeneği adı altında ödenmektedir. Ayrıca, ebeveynlere tanınan bir diğer güçlü yasal hak ise çocuğun mecburi ilköğretim çağına gelmesine kadar geçecek sürede kısmi süreli (yarı zamanlı) çalışma talebinde bulunabilme imkânıdır. İşçinin bu yöndeki talebini işveren kabul etmek zorundadır ve bu talep hiçbir şekilde geçerli bir fesih nedeni sayılamaz.
Süt İzni Kullanım Şartları ve İşverenin Süt İznini Engellemesinin Hukuki Sonuçları
Doğum sonrası işe dönen kadın çalışanların en temel haklarından biri de çocukları bir yaşına gelene kadar kullanabilecekleri süt iznidir. Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Bu iznin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını belirleme hakkı tamamen kadın işçiye aittir. İşverenin bu saatleri kendi iş akışına göre belirlemeye çalışması veya süt iznini kullandırmaması açık bir kanun ihlalidir. Uygulamada sıklıkla karşılaşıldığı üzere, işverenlerin günlük bir buçuk saatlik izinleri toplu olarak haftada bir gün veya ayda birkaç gün kullandırma yönündeki dayatmaları da Yargıtay tarafından hukuka aykırı bulunabilmektedir. İşverenin süt iznini kullandırmaması veya bu iznin kullanımında zorluk çıkarması, kadın işçi açısından iş sözleşmesini haklı nedenle fesih sebebidir. Süt izni kullandırılmayan işçi, sözleşmesini derhal sonlandırarak kıdem tazminatını talep edebilir.
Hamilelik veya Süt İzni Gerekçesiyle İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları
İşverenlerin sırf hamile olması, doğum iznine ayrılacak olması veya süt izni gibi yasal haklarını talep etmesi nedeniyle kadın işçiyi işten çıkarması, İş Hukuku kapsamında en ağır ihlallerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu tür haksız gerekçelerle işten çıkarılan bir kadın işçi, yasal şartları sağlıyorsa fesih bildiriminden itibaren bir ay içerisinde arabuluculuğa başvurarak işe iade davası açabilir. İşe iade davası sonucunda feshin geçersizliğine hükmedilmesi halinde, işveren ciddi maddi tazminatlarla karşı karşıya kalmaktadır. Ayrıca, hamilelik veya analık hallerine dayalı bir işten çıkarma durumu ayrımcılık yasağının ihlali anlamına geldiğinden, işçi kıdem ve ihbar tazminatlarına ek olarak dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı da talep etme hakkına sahiptir.
Kılıç & Balaz Avukatlık Bürosu olarak, kadın çalışanların annelik haklarının ihlal edilmesi, süt izinlerinin kullandırılmaması veya hamilelik nedeniyle haksız şekilde işten çıkarılmaları süreçlerinde müvekkillerimizin yasal haklarını korumak için kapsamlı hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktayız. İş Hukukundan doğan tüm alacak ve tazminat haklarınızın eksiksiz tahsili ile yasal sürecinizin en doğru şekilde başlatılması için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Detaylı bilgi ve danışmanlık randevusu için:
Telefon: 0539 243 02 27
E-Posta: info@kilicbalaz.com